Bảng theo dõi khách đến từ đâu của một tiệm nhỏ chỉ cần một trang: các hàng là nguồn khách (đi ngang qua, bản đồ, Zalo, fanpage, người quen giới thiệu, tờ rơi), các cột là mười hai tháng, thêm vài hàng cho con số chép từ nền tảng và một hàng ghi chú. Mỗi đầu tháng điền một cột trong mười phút, lấy số từ sổ đếm tại quầy và từ trang số liệu của hồ sơ. Sau ba tháng, nhìn ngang một hàng là thấy kênh nào đang lên, kênh nào đứng im.
Nhiều chủ tiệm có ghi chép nhưng mỗi thứ một nơi: số cuộc gọi trong điện thoại, que gạch trong sổ quầy, tin nhắn trong Zalo. Rời rạc như vậy thì không ai ngồi so được. Bảng một trang gom hết vào một chỗ nhìn được bằng mắt. Bài này đưa ra mẫu bảng, giải thích từng hàng lấy số từ đâu, cách điền khi thiếu số, cách đọc sau một quý, và những lỗi làm bảng đẹp mà vô dụng.
Mẫu bảng một trang
Kẻ trên một tờ giấy khổ lớn dán trong kho, hoặc làm một bảng tính có đúng các hàng dưới đây. Ba tháng đầu năm được điền làm ví dụ giả định cho tiệm may của cô Lan, các tháng khác để trống.
| Hàng | Lấy từ đâu | T1 | T2 | T3 | T4…T12 |
|---|---|---|---|---|---|
| A. Khách mới đi ngang qua | Sổ đếm tại quầy | 12 | 9 | 11 | |
| B. Khách mới tìm qua bản đồ | Sổ đếm tại quầy | 7 | 8 | 13 | |
| C. Khách mới qua Zalo | Sổ đếm, gồm cả khách chỉ nhắn rồi hẹn | 5 | 6 | 6 | |
| D. Khách mới qua fanpage | Sổ đếm | 1 | 0 | 2 | |
| E. Người quen giới thiệu | Sổ đếm | 6 | 4 | 5 | |
| F. Tờ rơi, danh thiếp, khác | Sổ đếm, dấu riêng | 0 | 3 | 1 | |
| G. Không rõ | Sổ đếm | 4 | 3 | 2 | |
| H. Lượt gọi từ hồ sơ bản đồ | Trang số liệu hồ sơ | 22 | 25 | 31 | |
| I. Lượt chỉ đường | Trang số liệu hồ sơ | 40 | 38 | 57 | |
| J. Tin nhắn mới Zalo, fanpage | Đếm hoặc trang số liệu | 18 | 20 | 19 | |
| K. Ghi chú tháng | Tự ghi | Nghỉ Tết 6 ngày | Phát 200 danh thiếp | Sửa ghim đúng cửa ngày 4 |
Bảy hàng đầu là khách thật đã tới hoặc đã hẹn, lấy từ sổ quầy. Ba hàng sau là dấu hiệu từ nền tảng, chỉ để đối chiếu. Hàng ghi chú là thứ biến bảng từ con số khô thành câu chuyện đọc được. Tách hai loại số ra là quan trọng: không bao giờ cộng lượt chỉ đường vào số khách.
Điền một cột trong mười phút
Làm vào buổi rà hồ sơ đầu tháng, sau khi đã chép số liệu từ nền tảng. Đi theo thứ tự dưới đây để không sót hàng:
- Mở sổ đếm tại quầy, cộng các trang của tháng vừa qua theo từng nhóm. Nếu sổ chia theo tuần, cộng bốn hoặc năm tuần lại.
- Điền bảy hàng từ A tới G. Kiểm nhanh: tổng bảy hàng có gần bằng số khách mới mà mình cảm nhận trong tháng không. Lệch quá nhiều thì có thể nhiều ngày quên ghi.
- Mở trang số liệu của hồ sơ bản đồ, chọn đúng tháng lịch, chép lượt gọi và lượt chỉ đường vào hàng H và I.
- Đếm hoặc chép số tin nhắn mới từ Zalo và fanpage vào hàng J.
- Viết hàng ghi chú: tháng qua có gì khác thường. Nghỉ lễ, sửa tiệm, đổi giờ, phát tờ rơi, mất điện, mưa bão kéo dài, tiệm bên cạnh khai trương đều đáng ghi.
- Nhìn ngang cột vừa điền so với cột tháng trước. Chỉ khoanh tròn ô nào chênh rõ, chưa cần giải thích ngay.
Tháng nào sổ quầy bị bỏ trống hơn một tuần, đánh dấu cả cột bằng một ngôi sao nhỏ và ghi "thiếu sổ". Số liệu của tháng đó vẫn chép, nhưng khi đọc phải biết là nó thấp hơn thực tế.
Tiệm tại nhà, tiệm giao hàng: đổi hàng cho hợp
Mẫu bảng ở trên hợp với tiệm có mặt tiền, khách bước vào quầy. Tiệm làm tại nhà hay chủ yếu giao hàng thì nên đổi vài hàng. Hàng "đi ngang qua" gần như luôn bằng không, có thể bỏ. Thay vào đó, tách hàng Zalo làm hai: khách nhắn sau khi được người quen chuyển số, và khách tự tìm ra tài khoản Zalo của tiệm. Hai nhóm này cần hai cách giữ khác nhau: nhóm đầu cần tiệm phục vụ tốt để được giới thiệu tiếp, nhóm sau cần trang Zalo và hồ sơ khu vực phục vụ đầy đủ.
Với tiệm giao hàng, hàng lượt chỉ đường ít ý nghĩa, đổi bằng hàng "đơn đầu tiên của khách mới" lấy từ sổ ghi đơn. Một khách mới nhắn hỏi mà không đặt thì chưa tính. Cách này khiến số nhỏ đi nhưng gần với khách thật hơn.
Ví dụ giả định: bạn Vy làm nail tại nhà bỏ hàng A, thêm hàng "khách quen chuyển số", và ghi chú cạnh mỗi tháng số ngày nghỉ. Sau một quý, Vy thấy khách quen chuyển số chiếm gần một nửa khách mới, còn hồ sơ bản đồ chỉ khai khu vực phục vụ vẫn đưa tới đều đặn vài khách mỗi tháng. Đủ để Vy quyết định giữ cả hai, không mở thêm kênh nào.
Đọc bảng sau một quý: bốn câu hỏi
Hàng nào tăng đều ba tháng liền? Một hàng tăng đều là tín hiệu đáng tin hơn một tháng nhảy vọt. Ở ví dụ của cô Lan, hàng B tăng từ 7 lên 13, cùng lúc lượt chỉ đường tăng sau khi sửa ghim. Hai nguồn cùng hướng thì có thể tin rằng việc sửa ghim có tác dụng.
Hàng nào gần như bằng không mà vẫn tốn công? Hàng D của cô Lan cả quý được ba khách, trong khi cô vẫn bỏ công đăng bài hằng tuần. Chưa phải lý do để đóng fanpage, vì fanpage có thể phục vụ khách quen, nhưng là lý do để không tăng thêm công cho nó.
Số từ nền tảng và số trong sổ có đi cùng nhau không? Lượt gọi tăng mà khách qua bản đồ không tăng có thể là nhiều cuộc gọi không ai nghe, hoặc người đứng quầy quên hỏi. Lượt chỉ đường giảm mà khách qua bản đồ vẫn đều thì chưa có gì đáng lo, có thể nền tảng đổi cách đếm.
Ô không rõ có đang nhỏ lại không? Ô không rõ cao nghĩa là sổ quầy chưa được hỏi kỹ. Nếu sau một quý ô này vẫn chiếm gần một phần ba, mọi kết luận từ các hàng khác đều yếu. Việc của quý sau khi đó không phải là đổi kênh, mà là sửa câu hỏi và nhắc lại người đứng quầy cho đều.
Mẫu dòng nhận xét cuối quý
Sau mỗi quý, viết ba bốn câu ngay dưới bảng. Không cần văn hay, chỉ cần đủ để một năm sau đọc lại còn hiểu. Đây là đoạn cô Lan viết sau quý đầu, các con số là ví dụ giả định:
Quý 1: khách mới tổng cộng 108, nhiều nhất vẫn là đi ngang qua và tìm qua bản đồ. Từ khi sửa ghim đúng cửa, khách qua bản đồ tăng rõ. Fanpage gần như không đưa khách mới tới, quý sau giữ đăng một bài mỗi tuần, không làm thêm. Danh thiếp phát tháng 2 mới được vài khách, chưa đủ để kết luận, quý sau phát tiếp và ghi số bản. Ô không rõ giảm dần vì hai thợ đã quen hỏi.
Đoạn nhận xét có ba phần: điều thấy được, điều sẽ làm, điều chưa biết. Phần "chưa biết" rất quan trọng, nó ngăn chủ tiệm kết luận vội từ vài con số nhỏ. Ở tiệm nhỏ, chênh lệch hai ba khách một tháng thường chỉ là ngẫu nhiên.
Lỗi làm bảng đẹp mà vô dụng
Quá nhiều hàng. Có người tách Zalo thành năm hàng, fanpage thành bốn hàng, cuối cùng bảng hai mươi hàng, mỗi hàng vài que. Không đọc được gì. Giữ tối đa mười hai hàng; nhóm nào ba tháng liền dưới hai khách thì gộp vào "khác".
Cộng hàng nền tảng vào tổng khách. Lượt chỉ đường, lượt gọi là hành động trên điện thoại, không phải người đã tới. Cộng vào là thổi phồng số khách gấp mấy lần.
Thiếu hàng ghi chú. Không có ghi chú, sang năm nhìn tháng Hai thấp sẽ không nhớ là do nghỉ Tết dài hay do kênh nào hỏng.
Đổi cách đếm giữa năm. Tháng Bảy bắt đầu đếm cả khách quen vào thì nửa cuối năm không so được với nửa đầu. Đổi cách đếm thì đổi từ tháng Một năm sau, hoặc ghi rõ trong hàng ghi chú.
Bảng nằm trong máy của một người. Bảng là tài sản của tiệm. Để ở chỗ chủ tiệm và người kế nhiệm đều mở được, không nằm trong điện thoại cá nhân của nhân viên hay của người làm hộ.
Bảng giấy hay bảng tính, và ai giữ
Với chủ tiệm lớn tuổi, bảng giấy dán trong kho hoặc kẹp cuối sổ quầy là đủ và thường được điền đều hơn. Bảng tính trên điện thoại tiện vì tự cộng, nhưng dễ bị quên vì phải mở ứng dụng. Nếu con cháu làm bảng tính hộ, hãy giữ đúng các hàng như bảng giấy để cha mẹ nhìn vào hiểu ngay, và in ra một bản mỗi quý dán cạnh quầy.
Người giữ bảng nên là chủ tiệm hoặc người sẽ tiếp quản tiệm, không phải nhân viên thời vụ. Khi tiệm sang tay hay chuyển cho con, bảng theo dõi nhiều năm là thứ đáng bàn giao cùng tài khoản các kênh: người mới sẽ biết khách của tiệm này thường tìm tới bằng đường nào, mùa nào đông, kênh nào từng thử rồi bỏ.
Cuối năm, đặt mười hai cột cạnh nhau và tô màu nhạt những ô cao nhất mỗi hàng. Một tờ giấy đó đủ để quyết định năm sau giữ kênh nào, bớt kênh nào, mà không cần tới bất kỳ công cụ phân tích nào.
Câu hỏi thường gặp
Bảng theo dõi khách đến từ đâu cần bao nhiêu hàng là đủ?
Khoảng mười đến mười hai hàng: sáu bảy hàng nguồn khách từ sổ quầy, hai ba hàng số liệu từ nền tảng, một hàng ghi chú. Nhiều hơn thì mỗi hàng chỉ vài khách, khó đọc. Nhóm nào ba tháng liền dưới hai khách thì gộp vào hàng khác.
Có nên cộng lượt chỉ đường trên bản đồ vào tổng số khách không?
Không nên. Lượt chỉ đường chỉ cho biết có người bấm xem đường, không biết họ có tới không. Nên tách số này ra hàng riêng để đối chiếu với số khách thật đã ghi trong sổ quầy.
Tháng nào quên ghi sổ quầy thì bảng xử lý thế nào?
Vẫn điền số có được, đánh dấu cả cột là thiếu sổ và ghi rõ trong hàng ghi chú. Khi đọc, coi tháng đó thấp hơn thực tế. Đừng tự ước lượng điền thêm cho đẹp, vì sẽ làm lệch cả năm.
Bao lâu thì đọc bảng một lần là hợp lý?
Điền mỗi tháng, đọc kỹ mỗi quý, và tổng kết cuối năm. Đọc theo tháng dễ bị kéo theo những chênh lệch nhỏ do thời tiết hay ngày nghỉ. Một quý đủ dài để thấy một hàng tăng đều hay đứng yên.
Tiệm nhỏ có cần phần mềm phân tích để theo dõi khách không?
Thường không cần. Một trang giấy hay bảng tính với sổ đếm tại quầy và vài con số chép từ hồ sơ bản đồ, Zalo đã đủ để quyết định giữ hay bớt kênh. Điều quyết định là ghi đều, không phải công cụ.
Ai nên giữ bảng theo dõi khách của tiệm?
Chủ tiệm hoặc người sẽ tiếp quản tiệm. Bảng là tài sản của tiệm, không nên nằm trong điện thoại riêng của nhân viên hay người làm hộ. Khi sang tay tiệm, bảng nhiều năm nên được bàn giao cùng các tài khoản.