Người bán đồ ăn tại nhà, không có biển hiệu, nên bắt đầu bằng hai việc: kiểm xem bếp nhà cần giấy tờ gì về an toàn thực phẩm, rồi quyết định khách sẽ nhận món ở đâu. Từ đó mới chọn kênh: Zalo cá nhân bán hàng là kênh chính để khách hỏi và đặt; fanpage để đăng món mỗi ngày; hồ sơ bản đồ chỉ khi bếp sẵn sàng cho khách tới lấy tại nhà.
Bài này dành cho người nấu cơm phần, bánh, chè, đồ ăn sáng bán từ bếp nhà, nhận đặt trước rồi cho khách tới lấy hoặc nhờ người giao. Nội dung gồm điều cần kiểm trước, cách chọn có lộ địa chỉ nhà hay không, điểm hẹn lấy món, giờ nhận đơn, mẫu nội dung, lỗi hay gặp và cách tự kiểm. Công thức nấu, giá bán và chốt đơn không thuộc bài này.
Kiểm điều kiện an toàn thực phẩm trước khi giới thiệu rộng
Bán đồ ăn là ngành có điều kiện. Bán vài suất cho hàng xóm khác với bán đều mỗi ngày cho người lạ qua mạng. Khi bếp nhà bắt đầu bán thường xuyên, nên hỏi UBND xã, phường xem cần đăng ký hộ kinh doanh không, cần giấy tờ gì về an toàn thực phẩm, người nấu cần khám sức khoẻ hay tập huấn gì. Quy định có thể thay đổi, hỏi lại khi mở rộng.
Làm việc này trước khi lên mạng vì hai lẽ. Một, khi đã có hồ sơ, fanpage, bếp trở thành thứ ai cũng thấy; nếu có khách bị đau bụng, chuyện không còn là chuyện giữa hàng xóm. Hai, một số cách xác minh hồ sơ doanh nghiệp cần tên đăng ký và giấy tờ; có sẵn thì làm một lần là xong.
Trong lúc chờ giấy tờ, vẫn có thể nhận đơn của người quen qua Zalo. Chỉ chưa nên quảng bá rộng và chưa tạo hồ sơ bản đồ.
Một điều nữa nên làm sớm: ghi lại nguồn mua nguyên liệu chính và giữ hoá đơn, phiếu mua hàng trong một bìa hồ sơ. Khi có khách hỏi, khi cơ quan chức năng hỏi, hay khi bếp muốn đăng ký đàng hoàng, bìa hồ sơ này giúp trả lời ngay. Đây cũng là thứ giúp người bán tại nhà tự tin hơn khi giới thiệu bếp với người lạ.
Khách nhận món ở đâu: chọn trước rồi mới tạo kênh
Khách tới tận nhà lấy. Cần địa chỉ cụ thể, lối vào, chỗ dừng xe. Nếu chấp nhận người lạ tới cửa nhà, có thể tạo hồ sơ bản đồ hiện địa chỉ. Hãy nghĩ kỹ về sự riêng tư của cả nhà trước khi chọn.
Hẹn ở một điểm gần nhà. Đầu hẻm, cổng khu dân cư, sảnh chung cư. Khách không biết nhà, chỉ biết điểm hẹn và giờ. Cách này hợp với người không muốn lộ nhà, nhưng điểm hẹn phải là chỗ công cộng có thể đứng chờ, không phải trước cửa nhà người khác.
Chỉ giao qua người giao. Khách không bao giờ tới bếp. Khi đó hồ sơ bản đồ ít ý nghĩa; Zalo và fanpage là đủ. Ghi rõ khu vực nhận giao, ai trả phí giao (chỉ nói ai trả, không cần con số).
Không tạo địa chỉ ảo. Đừng tạo hồ sơ bản đồ bằng địa chỉ một quán cà phê gần nhà hay địa chỉ mượn để có ghim đẹp. Đó là hồ sơ sai địa điểm, vi phạm chính sách của nền tảng, và khách tới đó sẽ không gặp ai.
Chọn xong thì ghi ra một câu. Ví dụ: "lấy món ở cổng khu dân cư mới đường số 5, từ 11 giờ đến 12 giờ 30, bếp mang ra tận cổng". Câu này sẽ được chép nguyên văn vào giới thiệu Zalo, bài ghim fanpage, nhãn dán trên túi. Một câu thống nhất ở mọi nơi đỡ hơn mười lần giải thích qua điện thoại, và khách mới không phải đoán.
Kênh nào cho bếp nhà, cần ghi gì
Đọc theo hàng. Đa số bếp nhà chỉ cần hai dòng đầu.
| Kênh | Vai trò | Phải ghi | Lỗi hay gặp |
|---|---|---|---|
| Zalo cá nhân bán hàng | Khách hỏi, đặt, nhận báo món | Tên bếp, món chính, giờ nhận đơn, cách nhận món | Dùng Zalo cá nhân đầy ảnh gia đình |
| Nhật ký Zalo hoặc fanpage | Đăng món mỗi ngày, báo nghỉ | Món hôm nay, hạn đặt, cách nhận | Đăng món mà quên ghi hạn đặt |
| Mã QR Zalo trên túi, hộp | Khách lần sau đặt lại dễ | Tên bếp, mã QR | In số cũ, mã cũ |
| Hồ sơ bản đồ | Khách lạ quanh khu tìm ra | Chỉ khi cho khách tới lấy tại bếp, và khi đó phải hiện địa chỉ thật | Tạo khi chưa sẵn sàng đón khách |
| Nhóm cư dân | Hàng xóm biết bếp có bán | Giới thiệu một lần, đúng nội quy nhóm | Đăng quảng cáo mỗi ngày, bị mời ra khỏi nhóm |
Tên nút và vị trí các mục trên Zalo, fanpage, hồ sơ bản đồ có thể khác theo phiên bản ứng dụng. Không thấy phần giới thiệu hay phần địa chỉ thì tìm trong mục Cài đặt, Chỉnh sửa trang hoặc Chỉnh sửa hồ sơ.
Giờ nhận đơn quan trọng hơn giờ mở cửa
Bếp nhà không có giờ mở cửa như tiệm. Thứ khách cần biết là ba mốc: đặt trước mấy giờ, lấy món lúc mấy giờ, ngày nào bếp nghỉ. Ví dụ: đặt cơm trưa trước 9 giờ sáng, lấy từ 11 giờ đến 12 giờ 30; nghỉ Chủ nhật. Ba mốc này phải ghi giống nhau ở phần giới thiệu Zalo, bài ghim fanpage và hồ sơ bản đồ nếu có.
Lỗi hay gặp là mỗi nơi một giờ: Zalo ghi đặt trước 9 giờ, fanpage ghi trước 10 giờ, vì sửa một nơi rồi quên nơi kia. Khách đặt lúc 9 giờ 30 theo fanpage rồi bị từ chối. Cách tránh là viết ba mốc lên một tờ giấy dán trong bếp, mỗi lần đổi thì đổi tờ giấy trước, rồi đi một vòng sửa từng kênh.
Ngày nghỉ đột xuất, ngày hết món sớm thì báo ngay trên nhật ký Zalo hoặc bài đăng trong ngày, và sửa lời chào tự động. Khách đặt rồi mới biết bếp nghỉ là chuyện khiến người ta ngại đặt lại nhất.
Zalo bán hàng tách khỏi Zalo gia đình, ảnh món chụp thế nào
Phần lớn bếp nhà bắt đầu bằng Zalo cá nhân của người nấu. Khi khách lạ nhiều lên, nên tách: một số điện thoại và một Zalo dành cho bếp, tên hiển thị là tên bếp, ảnh đại diện là món ăn hoặc góc bếp, không phải ảnh gia đình. Nhật ký của Zalo bán hàng chỉ đăng món, giờ, báo nghỉ. Khách xem nhật ký để biết bếp có còn bán, đừng để họ phải lướt qua ảnh đám giỗ, ảnh con đi học.
Tách tài khoản còn giúp chuyện riêng tư: khách không thấy ai trong nhà, không thấy nhà mình ở đâu qua ảnh, và khi bếp nghỉ hẳn thì đóng tài khoản bán hàng mà không ảnh hưởng liên lạc của gia đình.
Ảnh món chụp gần cửa sổ, ban ngày, không dùng đèn vàng trong bếp. Chụp hộp cơm đúng như khách nhận, có nắp mở, không bày thêm đồ trang trí mà khách không được nhận. Nếu bếp hẹn khách ở cổng khu, chụp thêm một ảnh điểm hẹn nhìn từ đường, không có người, để khách lần đầu biết đứng ở đâu.
Không để lộ trong ảnh: số nhà, biển số xe, giấy tờ trên bàn, mặt trẻ con trong nhà. Ảnh của bếp nhà nằm trên mạng lâu hơn bạn nghĩ.
Mẫu nội dung dùng ngay
Chị Hà nấu cơm phần tại nhà là ví dụ giả định. Thay tên và giờ cho đúng bếp của bạn:
- Giới thiệu Zalo: Bếp cơm nhà chị Hà, nấu cơm phần trưa từ thứ Hai đến thứ Bảy. Đặt trước 9 giờ sáng, lấy từ 11 giờ đến 12 giờ 30 ở cổng khu dân cư mới đường số 5, hoặc nhờ người giao trong phường (khách trả phí giao). Thực đơn đăng mỗi sáng trên nhật ký.
- Lời chào tự động: Bếp chị Hà chào bạn. Bếp đang nấu nên đọc tin chậm. Bạn đặt cơm thì nhắn giúp: tên, số suất, món chọn, lấy ở cổng hay nhờ giao. Đặt trước 9 giờ là kịp trưa nay. Bếp nhắn xác nhận trước 10 giờ.
- Bài báo nghỉ: Hôm nay bếp nghỉ đột xuất vì nhà có việc, các bạn đã đặt bếp đã nhắn riêng. Thứ Năm bếp nấu lại bình thường, đặt trước 9 giờ như mọi ngày.
- Nhãn dán trên túi đựng: tên bếp, mã QR Zalo của bếp, dòng "đặt trước 9 giờ, nghỉ Chủ nhật".
Mẫu không ghi số nhà vì bếp chị Hà chọn điểm hẹn ở cổng khu. Nếu bạn cho khách tới lấy tận nhà, thêm địa chỉ và câu chỉ lối vào, ví dụ "nhà thứ ba bên trái, cổng gỗ".
Việc không nên làm và cách tự kiểm
Không đăng ảnh món trên mạng thay cho ảnh món của mình. Khách so ảnh với hộp cơm nhận được. Chụp món của chính bếp, ánh sáng tự nhiên gần cửa sổ, là đủ.
Không tự thêm hàng xóm vào nhóm Zalo bán hàng. Lấy số từ nhóm cư dân rồi kéo người ta vào nhóm của bếp là thiếu tôn trọng và dễ bị báo cáo. Đăng mã mời một lần, ai muốn thì vào.
Không viết lời hứa về sức khoẻ. Không ghi "ăn là khoẻ", "chữa", "giảm cân chắc chắn". Mô tả món đúng như món: cơm, canh, rau, món mặn gì.
Tự kiểm: nhờ một người chưa từng mua tìm bếp bằng cách mà khách thật sẽ tìm, có thể là qua tin giới thiệu trong nhóm cư dân hay qua tìm số trên Zalo. Họ đọc giới thiệu xong có biết đặt trước mấy giờ, lấy ở đâu không; nhắn đặt thử có thấy lời chào và nhận được xác nhận đúng giờ không; tới điểm hẹn có tìm ra không. Nếu bếp có hồ sơ bản đồ, nhờ họ đi theo chỉ đường xem có tới đúng cổng nhà không, và giờ trên hồ sơ có khớp giờ lấy món không.
Câu hỏi thường gặp
Bán cơm tại nhà có cần đăng ký gì không?
Bán thường xuyên cho người ngoài thì nên hỏi UBND xã, phường về đăng ký hộ kinh doanh và giấy tờ an toàn thực phẩm. Quy định có thể khác theo quy mô và thay đổi theo thời gian, nên hỏi trực tiếp trước khi quảng bá rộng.
Bếp nhà có nên tạo hồ sơ Google Maps không?
Chỉ khi bếp sẵn sàng cho khách lạ tới lấy món tại nhà, và khi đó hồ sơ phải hiện địa chỉ thật. Nếu chỉ hẹn ở điểm công cộng hoặc giao qua người giao, Zalo và fanpage là đủ. Điều kiện tạo hồ sơ có thể thay đổi, xem trang trợ giúp chính thức.
Không muốn lộ nhà thì cho khách nhận món thế nào?
Hẹn ở điểm công cộng gần nhà như cổng khu dân cư, đầu hẻm, sảnh chung cư, ghi rõ giờ có mặt. Hoặc chỉ nhận giao qua người giao. Không dùng địa chỉ người khác làm điểm hẹn mà chưa hỏi.
Đăng thực đơn mỗi ngày ở đâu cho khách thấy?
Nhật ký Zalo hoặc fanpage, đăng vào một giờ cố định mỗi sáng để khách quen biết mà mở xem. Ghi kèm hạn đặt và cách nhận món trong chính bài đó.
Khách nhắn đặt quá giờ thì trả lời sao?
Nhắn lịch sự rằng bếp đã chốt đơn hôm nay, mời đặt cho ngày mai trước giờ quy định. Lời chào tự động nên ghi sẵn hạn đặt để khách biết trước khi nhắn.
Có nên in mã QR Zalo lên túi đựng không?
Nên. Đây là cách rẻ nhất để khách lần sau đặt lại. Kiểm mã quét được trước khi in nhiều, và in lại ngay nếu đổi số hay đổi tài khoản Zalo.