Tên miền tốt cho cửa hàng nhỏ là tên mà khách nghe một lần qua điện thoại, gõ đúng ngay lần đầu. Thường đó là tên tiệm viết không dấu, liền nhau, ngắn, không số, không gạch ngang, đuôi mà khách quen gõ. Trước khi mua, làm bốn phép thử: đọc qua điện thoại, viết tay, gõ trên bàn phím điện thoại, và hỏi người nghe xem họ có nghe nhầm sang chữ khác không.
Bài này không bàn chuyện kỹ thuật trỏ tên miền hay mua nhiều tên. Nó giúp chủ tiệm chọn đúng một tên để in lên danh thiếp, tem dán, và đọc cho khách nghe, kèm những lỗi hay gặp khiến tên miền mua rồi mà không ai dùng được.
Bốn phép thử trước khi bấm mua
Viết ra hai ba tên ứng viên, rồi làm lần lượt bốn phép thử dưới đây với từng tên. Tên nào qua cả bốn thì chọn.
- Thử đọc qua điện thoại. Gọi cho một người trong nhà, đọc tên miền một lần, không đánh vần. Nhờ họ gõ lại và đọc ngược cho bạn. Sai một chữ là chưa qua.
- Thử viết tay. Nhờ một người lớn tuổi nghe rồi viết ra giấy. Tên có chữ dễ lẫn như "d" và "gi", "s" và "x", "ch" và "tr" theo giọng vùng thường bị viết sai ở bước này.
- Thử gõ trên bàn phím điện thoại. Tự gõ tên miền vào trình duyệt bằng một tay. Tên quá dài, có gạch ngang hay có số sẽ làm bạn gõ chậm và gõ nhầm, khách cũng vậy.
- Thử nghe nhầm. Hỏi người nghe: tên này nghe có giống tên tiệm khác, tên một thương hiệu lớn, hay một từ không hay không. Tên đọc lên ra nghĩa khác là nên bỏ.
Phép thử thứ nhất là quan trọng nhất, vì phần lớn tên miền tiệm nhỏ được truyền bằng miệng: chủ tiệm đọc cho khách, khách đọc cho nhau. Tên đẹp trên giấy mà đọc lên phải đánh vần ba lần thì không còn đẹp nữa.
Làm phép thử với ít nhất hai người khác nhau, tốt nhất một người trẻ và một người lớn tuổi, vì hai nhóm này nghe nhầm theo hai kiểu khác nhau. Ghi lại tên nào bị gõ sai và sai ở chữ nào; nhiều khi chỉ cần bỏ một chữ thừa là tên qua được cả bốn phép thử.
So vài tên ứng viên: ví dụ giả định
Chị Hà bán bún ở đường số 5 đem bốn tên ứng viên ra thử. Bảng ghi lại kết quả, tên viết theo cách đọc, phần đuôi đọc là "chấm vn" hoặc "chấm com".
| Tên ứng viên | Đọc qua điện thoại | Vấn đề | Kết luận |
|---|---|---|---|
| bunchiha | Người nghe gõ đúng ngay | Không có | Chọn |
| bun-chi-ha | Người nghe hỏi lại "có gạch hay không" | Phải nói thêm "gạch ngang", khách hay bỏ sót | Bỏ |
| bunbochihaduongso5 | Người nghe gõ sai hai chỗ | Quá dài, có số, có địa chỉ sẽ sai khi chuyển tiệm | Bỏ |
| bunngonnhatkhuvuc | Gõ đúng nhưng không biết là tiệm nào | Nhồi lời khen, không có tên tiệm | Bỏ |
Tên chọn được ngắn, có tên tiệm, không gắn với địa chỉ. Nếu sau này chị chuyển sang đường khác, tên miền vẫn dùng tiếp được, chỉ cần sửa khối địa chỉ trên trang. Chị cũng đọc thử tên đó cho bà cụ hàng xóm hay mua bún, bà viết đúng ngay trên giấy. Đó là dấu hiệu tốt, vì khách quen lớn tuổi thường là người truyền miệng tên tiệm nhiều nhất.
Kiểm tên trước khi mua: đối chiếu với các kênh đang có
Tên miền nên khớp với tên mà khách đã thấy ở những chỗ khác. Mở hồ sơ bản đồ, trang Zalo, fanpage của tiệm, chép tên hiển thị ở từng chỗ ra một tờ giấy. Nếu ba chỗ ghi ba kiểu khác nhau, ví dụ một chỗ "Bún Chị Hà", một chỗ "Quán bún Hà", một chỗ "Bún bò Hà đường số 5", nên thống nhất tên tiệm trước, rồi mới chọn tên miền theo tên đã thống nhất.
Tiếp theo, tìm tên ứng viên trên Google và trên bản đồ khu bạn. Có tiệm khác cùng ngành ở gần đã dùng tên gần giống không. Nếu có, chọn tên khác hoặc thêm chữ phân biệt, vì khách tìm tên sẽ lẫn hai tiệm, và chuyện nhầm lẫn này rất khó gỡ sau khi đã in giấy tờ.
Cuối cùng, kiểm tên đó có còn trống không ngay trên trang của nơi đăng ký. Thấy tên còn trống thì đừng vội mua ngay nếu chưa qua bốn phép thử; tên tiệm nhỏ ít khi bị người khác lấy trong vài ngày bạn suy nghĩ.
Đuôi tên miền: đuôi quốc gia hay đuôi quốc tế
Với khách trong nước, hai loại đuôi quen thuộc nhất là đuôi quốc gia (đọc là "chấm vn" hoặc "chấm com chấm vn") và đuôi quốc tế phổ biến (đọc là "chấm com"). Không có đuôi nào "tốt hơn" cho tiệm nhỏ; điều quan trọng là khách của bạn quen gõ đuôi nào và bạn đọc lên có thuận miệng không.
Một vài điểm nguyên tắc giúp chọn: đuôi quốc gia cho khách thấy ngay đây là tiệm trong nước, và việc đăng ký thường cần thông tin chủ thể rõ ràng; đuôi quốc tế phổ biến thì nhiều người gõ theo thói quen. Các đuôi lạ, mới, nhiều khi rẻ lúc đầu nhưng khách không quen, đọc qua điện thoại rất dễ bị gõ thành "chấm com". Điều kiện đăng ký và mức phí mỗi đuôi khác nhau và đổi theo thời gian; bạn xem bảng giá hiện hành trên trang chính thức của nơi đăng ký.
Lưu ý về phí gia hạn: một số nơi để giá năm đầu thấp và giá gia hạn cao hơn. Khi so, hỏi cả giá gia hạn năm sau, không chỉ giá mua lần đầu. Tên miền của tiệm là thứ bạn giữ nhiều năm, nên giá gia hạn mới là khoản thật.
Lúc thanh toán, trang đăng ký thường gợi ý mua kèm nhiều thứ: thêm đuôi khác, gói bảo vệ, chỗ đặt trang, hộp thư. Tiệm nhỏ chỉ cần đúng tên miền đã chọn và, nếu cần, thứ mà công cụ dựng web của bạn yêu cầu. Bỏ chọn các mục không hiểu rõ; chưa chắc thì mua tên miền trước, các thứ khác thêm sau khi đã biết mình cần gì.
Gạch ngang, số, viết tắt và dấu tiếng Việt
Gạch ngang. Gạch ngang giúp tên dài dễ đọc bằng mắt, nhưng khi đọc qua điện thoại phải nói thêm "gạch ngang" ở từng chỗ, và khách hay bỏ sót. Với tên ngắn của tiệm nhỏ, không gạch ngang thường dễ truyền miệng hơn.
Số. Số làm người nghe phân vân viết bằng chữ hay bằng số. Tên có năm mở tiệm, số nhà, số điện thoại còn có thêm vấn đề là sai ngay khi tiệm chuyển chỗ hoặc đổi số.
Viết tắt. Viết tắt quá mức như ghép chữ cái đầu khiến khách không nhớ tên miền là của tiệm nào. Viết tắt chỉ hợp khi chính khách đã gọi tiệm bằng tên tắt đó.
Dấu tiếng Việt. Có thể đăng ký tên miền tiếng Việt có dấu, nhưng nhiều bàn phím, nhiều ứng dụng xử lý loại tên này không đồng đều, khách cũng không quen gõ. Tiệm nhỏ nên dùng tên không dấu cho đường dẫn chính.
Chữ dễ lẫn. Tên không dấu có thể ra nghĩa khác khi bỏ dấu, hoặc hai tên khác nhau ra cùng một chuỗi chữ. Đọc chuỗi không dấu lên thành tiếng, nghe xem có ra từ không hay hoặc trùng tiệm khác không.
Lỗi hay gặp khi chọn và mua
Nhồi từ khoá và lời khen vào tên. Tên kiểu "rẻ nhất", "ngon số một", ngành cộng khu vực cộng lời khen không làm tiệm dễ tìm hơn, chỉ làm tên dài và khó tin. Tên hồ sơ bản đồ nhồi từ khoá còn vi phạm chính sách của nền tảng và có thể bị sửa hoặc tạm ngưng; tên miền nên giữ cùng tinh thần: tên thật của tiệm.
Để người khác đứng tên. Người làm web hộ mua bằng tài khoản của họ cho nhanh. Tên miền chạy tốt cho tới ngày cần gia hạn mà không liên lạc được người đó. Ngay từ đầu, đăng ký bằng thông tin và email của tiệm.
Chọn tên giống thương hiệu lớn hoặc tiệm khác. Tên na ná một nhãn hàng nổi tiếng hay một tiệm cùng khu dễ gây nhầm lẫn, có thể bị khiếu nại. Trước khi mua, tìm thử tên đó trên Google và trên bản đồ khu bạn.
Mua rồi không dùng. Mua tên miền xong không làm trang, không in lên đâu, rồi quên gia hạn. Nếu chưa có kế hoạch làm trang trong vài tháng tới, bạn có thể chờ, trừ khi tên của tiệm dễ bị người khác lấy mất.
Chọn theo ý một người. Người chọn tên thường là người trẻ trong nhà, còn người đọc tên cho khách nghe hằng ngày là chủ tiệm. Nhờ chính chủ tiệm làm phép thử đọc qua điện thoại.
Mẫu ghi chú sau khi mua
Mua xong, ghi ngay một mục vào sổ tài khoản của tiệm. Nhiều tiệm mất tên miền không phải vì ai lấy, mà vì một năm sau không ai nhớ đã mua ở đâu, bằng email nào. Mẫu dưới đây chép vào ghi chú hoặc sổ tay:
Tên miền: (tên tiệm) chấm (đuôi). Đứng tên: (họ tên chủ tiệm). Email quản lý: email của tiệm. Mua tại: (tên nơi đăng ký). Ngày mua: ... Ngày hết hạn: ... Tự gia hạn: đã bật / chưa bật. Thẻ hoặc tài khoản trả phí gia hạn: ... Người nhận thư nhắc: ... Người đang giữ trang web: ...
Cất mật khẩu ở chỗ riêng, không ghi chung vào ghi chú này nếu ghi chú dễ bị người khác đọc. Đặt nhắc trên điện thoại trước ngày hết hạn một tháng, kể cả khi đã bật tự gia hạn, vì thẻ thanh toán có thể hết hạn trước tên miền.
Sau khi có tên miền và trang, in thử một danh thiếp, đưa cho người lạ, nhờ họ gõ đúng đường dẫn trên điện thoại của họ. Họ vào được trang của tiệm trong một lần gõ thì tên miền đã làm đúng việc của nó.
Câu hỏi thường gặp
Tên miền cửa hàng nên dài bao nhiêu chữ cái?
Không có giới hạn cứng, nhưng tên tiệm nhỏ dễ truyền miệng thường gọn, dưới khoảng mười lăm chữ cái trước phần đuôi. Quan trọng hơn độ dài là người nghe qua điện thoại có gõ đúng ngay lần đầu hay không.
Nên chọn đuôi chấm vn hay chấm com cho tiệm nhỏ?
Cả hai đều dùng được. Chọn đuôi mà khách của bạn quen gõ và bạn đọc lên thuận miệng. Đuôi quốc gia thường cần thông tin chủ thể rõ khi đăng ký; điều kiện và phí cụ thể xem trên trang chính thức của nơi đăng ký.
Tên tiệm đã có người mua mất thì làm sao?
Thử thêm một chữ chỉ ngành hoặc chỉ loại món vào tên tiệm, vẫn giữ ngắn và không số. Đừng chọn tên na ná tiệm khác hay thương hiệu lớn. Cũng không nên trả giá cao để mua lại tên chỉ vì tiếc, trừ khi tên đó thật sự gắn với tiệm nhiều năm.
Có cần mua thêm nhiều đuôi khác nhau để giữ tên không?
Với tiệm nhỏ, một tên miền dùng thật thường là đủ. Mua thêm nghĩa là thêm khoản gia hạn và thêm thứ phải nhớ. Chỉ cân nhắc khi tên tiệm đã nổi trong vùng và bạn thấy có người lợi dụng tên.
Tên miền có dấu tiếng Việt có nên dùng không?
Không nên làm đường dẫn chính cho tiệm nhỏ. Tên có dấu được hỗ trợ không đồng đều giữa các ứng dụng và bàn phím, khách cũng không quen gõ. Dùng tên không dấu để in và đọc cho khách nghe.
Ai nên là người đứng tên khi mua tên miền cho tiệm?
Chủ tiệm, hoặc hộ kinh doanh hay công ty của tiệm nếu có, với email do tiệm giữ. Người làm hộ chỉ nên có quyền thao tác khi cần, không đứng tên. Đứng tên đúng từ đầu giúp tránh mọi chuyện đòi lại về sau.