Mở web của tiệm trên hai điện thoại khác nhau, tắt wifi, dùng mạng di động, mở ở chế độ ẩn danh, rồi xem ba thứ: trang hiện ra trong bao lâu, chữ và ảnh có nằm gọn trong màn hình không, và trình duyệt có báo "không an toàn" không. Đó là cách nhìn trang giống như khách lạ đang đứng ngoài đường nhìn. Phần lớn lỗi tìm ra bằng cách này chủ tiệm tự sửa được trong công cụ dựng web, phần còn lại thì biết rõ phải nhờ người sửa cái gì.
Bài này không đi vào kỹ thuật máy chủ hay tối ưu tìm kiếm. Nó là một danh sách tự kiểm mười lăm phút cho chủ tiệm, kèm bảng triệu chứng, nguyên nhân hay gặp, giải thích ngắn "ổ khoá" trên thanh địa chỉ nghĩa là gì, và mẫu tin nhắn báo lỗi cho người làm hộ sao cho họ sửa được ngay.
Chuẩn bị trước khi kiểm
Kiểm trên chính điện thoại của bạn, ở nhà, bằng wifi nhanh thì trang thường trông ổn hơn thực tế, vì máy đã lưu sẵn nhiều thứ. Chuẩn bị đủ những thứ dưới đây để thấy đúng cái khách thấy.
- Hai điện thoại: một của bạn, một mượn của người khác, tốt nhất khác hãng và một máy đã cũ vài năm.
- Tắt wifi, dùng mạng di động. Khách tìm tiệm thường đang ở ngoài đường.
- Mở trình duyệt ở chế độ ẩn danh hoặc chế độ riêng tư, để máy không dùng bản lưu cũ của trang.
- Gõ tên miền vào thanh địa chỉ, không bấm từ lịch sử hay dấu trang.
- Đồng hồ trên điện thoại để bấm giờ, hoặc đếm thầm.
- Một tờ giấy ghi lại: máy nào, lỗi gì, ở khối nào của trang.
Nếu có người lớn tuổi trong nhà, nhờ luôn họ cầm máy. Người không quen dùng điện thoại sẽ chỉ ra những chỗ người trẻ lướt qua mà không thấy: chữ quá nhỏ, nút quá sát nhau, ảnh tự chạy làm rối mắt.
Triệu chứng, nguyên nhân hay gặp, làm gì
Ghi lỗi tìm được vào cột đầu, rồi đối chiếu. Cột cuối cho biết bạn tự làm được hay nên nhờ người.
| Triệu chứng | Nguyên nhân hay gặp | Làm gì | Tự làm hay nhờ |
|---|---|---|---|
| Trang trắng vài giây mới hiện | Ảnh quá nặng, video tự chạy, nhiều hiệu ứng | Thay ảnh đã nén, bỏ video tự chạy | Tự làm được |
| Chữ tràn ra ngoài, phải kéo ngang | Bảng giá nhiều cột, chữ cỡ cố định, khối dựng cho máy tính | Đổi bảng thành danh sách, sửa trong chế độ xem điện thoại | Tự làm được phần lớn |
| Ảnh bị cắt mất đầu hoặc mặt tiền | Ảnh chụp dọc đặt vào khung ngang | Chụp lại ảnh ngang, hoặc chỉnh điểm giữa của ảnh trong khung | Tự làm được |
| Nút chồng lên chữ, khó bấm | Thanh nút nổi che nội dung, nút quá nhỏ | Bớt nút, tăng khoảng cách | Tự làm hoặc nhờ |
| Trình duyệt báo không an toàn | Chưa bật mã hoá kết nối, chứng chỉ hết hạn, một phần trang tải không mã hoá | Bật trong công cụ, hoặc nhờ người làm hộ kiểm | Thường phải nhờ |
| Hiện trang lạ, quảng cáo lạ | Tên miền hết hạn, hoặc trang bị chèn mã lạ | Kiểm ngày hết hạn tên miền, báo người làm hộ ngay | Nhờ ngay |
| Chữ tiếng Việt lỗi dấu | Phông chữ không hỗ trợ đủ dấu | Đổi sang phông khác trong cài đặt | Tự làm được |
Hai dòng "không an toàn" và "trang lạ" nên xử lý trước mọi thứ khác, vì khách thấy là quay đi ngay và có thể nghĩ tiệm lừa đảo.
Trang chậm: phần lớn là do ảnh
Ảnh chụp thẳng từ điện thoại đời mới thường rất nặng. Đưa nguyên năm sáu ảnh như vậy lên một trang là đủ làm trang chậm hẳn trên mạng di động, nhất là ở máy cũ. Khách đứng ngoài đường chờ quá vài giây thường bấm quay lại và chọn tiệm khác trong danh sách.
Cách tự kiểm: tắt wifi, mở trang, đếm từ lúc bấm tới lúc thấy rõ tên tiệm và nút gọi. Nếu phải chờ lâu hơn bạn chịu được khi đứng ngoài nắng, trang đang chậm.
Cách sửa không cần kỹ thuật: thu nhỏ ảnh trước khi tải lên (nhiều điện thoại có chức năng đổi kích thước hoặc lưu bản nhỏ khi chia sẻ; tên chức năng có thể khác theo máy, tìm trong mục Chỉnh sửa hoặc Chia sẻ của ứng dụng ảnh), chỉ giữ ba đến sáu ảnh thật sự cần, bỏ video tự chạy ở đầu trang, bỏ khung ảnh trượt tự động. Một ảnh mặt tiền rõ ràng làm việc tốt hơn mười ảnh trượt qua lại.
Nếu đã làm hết mà trang vẫn chậm, nguyên nhân có thể ở chỗ đặt trang hoặc ở mẫu giao diện nặng. Đến lúc này mới cần nhờ người làm hộ xem.
Vỡ khung: trang dựng cho máy tính, khách xem trên điện thoại
Hầu hết khách của tiệm nhỏ mở web bằng điện thoại, nhưng nhiều trang được dựng và xem lại trên máy tính. Trên máy tính trông gọn, lên điện thoại thì bảng giá phải kéo ngang, ảnh bị cắt mất phần quan trọng, hai cột chữ dồn thành một cột dài lộn xộn.
Phần lớn công cụ kéo thả có chế độ xem trên điện thoại và cho chỉnh riêng cho điện thoại. Tên nút có thể khác theo công cụ và phiên bản, thường là biểu tượng điện thoại ở thanh trên cùng khi đang sửa trang; không thấy thì tìm trong mục Xem trước hoặc Thiết bị.
Ba chỗ hay vỡ nhất và cách sửa: bảng nhiều cột thì đổi thành danh sách mỗi dòng một món kèm giá; ảnh chụp dọc đặt trong khung ngang thì chụp lại ảnh ngang hoặc chỉnh điểm giữa của ảnh; chữ cỡ quá to ở tiêu đề thì giảm cỡ trong chế độ điện thoại để tên tiệm nằm gọn một hai dòng.
Sửa xong, xoay điện thoại ngang và dọc, kiểm lại trên máy mượn. Máy màn hình nhỏ là máy hay lộ lỗi nhất.
"Không an toàn" và ổ khoá trên thanh địa chỉ nghĩa là gì
Khi trang dùng kết nối có mã hoá, trình duyệt hiện biểu tượng ổ khoá hoặc biểu tượng tương tự bên cạnh địa chỉ, và địa chỉ bắt đầu bằng chữ https. Hiểu đơn giản: những gì khách gõ vào trang và những gì trang gửi về được che lại trên đường truyền, người đứng giữa không đọc được. Nó không có nghĩa là tiệm uy tín, chỉ có nghĩa là đường truyền được che.
Khi trang không có mã hoá, hoặc chứng chỉ mã hoá đã hết hạn, trình duyệt báo "không an toàn" hay hiện một trang cảnh báo lớn. Khách lạ thấy chữ đó thường quay đi, dù trang chỉ có giờ mở cửa và số điện thoại.
Phần lớn công cụ dựng web hiện nay bật mã hoá sẵn hoặc có một công tắc trong mục cài đặt tên miền hay bảo mật; tên mục có thể khác theo công cụ. Nếu web do người làm hộ dựng riêng, nhờ họ kiểm ba việc: đã bật mã hoá chưa, chứng chỉ có tự gia hạn không, và trang còn phần nào tải bằng kết nối không mã hoá không. Bạn không cần biết cách làm, chỉ cần biết hỏi đúng ba câu đó và tự kiểm lại bằng mắt: ổ khoá có hiện, trang cảnh báo có biến mất trên cả hai điện thoại.
Trang lạ, quảng cáo lạ, chữ lỗi dấu: xử lý theo thứ tự
Hiện trang lạ thay cho trang của tiệm. Việc đầu tiên là kiểm ngày hết hạn của tên miền. Tên miền hết hạn thì nơi đăng ký thường đặt một trang tạm có quảng cáo; gia hạn xong là trang tiệm trở lại. Nếu tên miền còn hạn mà vẫn ra trang lạ, báo người làm hộ ngay.
Trang của tiệm có thêm quảng cáo hoặc đường dẫn lạ. Có thể trang bị chèn mã, hay gặp ở web dựng riêng lâu không cập nhật. Đừng tự xoá bừa; chụp màn hình, ghi thời điểm, báo người làm hộ hoặc người hiểu kỹ thuật kiểm. Trong lúc chờ, tạm gỡ đường dẫn web khỏi hồ sơ bản đồ và Zalo.
Chữ tiếng Việt hiện thành ô vuông hoặc mất dấu. Thường do phông chữ của mẫu giao diện không có đủ dấu tiếng Việt. Trong cài đặt giao diện hoặc phông chữ của công cụ, đổi sang phông có hỗ trợ tiếng Việt, rồi kiểm lại trên cả hai điện thoại.
Trang hiện đúng nhưng nội dung cũ. Giờ cũ, ảnh cũ, giá cũ. Lỗi này không phải lỗi kỹ thuật mà là lỗi giữ trang; sửa ngay và đưa trang web vào lịch rà thông tin hằng tháng cùng hồ sơ bản đồ, Zalo, fanpage.
Danh sách kiểm mười lăm phút mỗi tháng
Dán danh sách này vào ghi chú điện thoại, mỗi tháng làm một lần, đánh dấu từng dòng. Dòng nào không đạt thì ghi lại và sửa trong tuần.
- Gõ tên miền trên mạng di động: trang hiện ra nhanh, thấy tên tiệm và nút gọi ở màn hình đầu.
- Có ổ khoá bên cạnh địa chỉ, không có trang cảnh báo.
- Không phải kéo ngang ở bất kỳ khối nào.
- Ảnh mặt tiền không bị cắt, đúng với mặt tiền hiện tại.
- Giờ mở cửa và giá trên trang trùng với giờ, giá đang áp dụng.
- Bấm nút gọi ra đúng số tiệm, nút Zalo ra đúng tài khoản tiệm, nút chỉ đường ra đúng hồ sơ bản đồ.
- Chữ tiếng Việt hiện đủ dấu, không có ô vuông hay ký tự lạ.
- Không có khối mẫu, chữ mẫu, ảnh mẫu còn sót.
- Mở thử trên một máy mượn và một máy cũ.
Nếu cần nhờ người làm hộ sửa, gửi tin nhắn đủ thông tin để họ khỏi hỏi lại. Mẫu:
Em ơi, web tiệm mở trên điện thoại (hãng máy), mạng di động, bị lỗi: (mô tả, ví dụ bảng giá phải kéo ngang, trình duyệt báo không an toàn). Lỗi ở khối (tên khối), chị gửi kèm ảnh chụp màn hình. Trên máy tính thì (vẫn bình thường hay cũng lỗi). Em xem giúp chị khi nào sửa được nhé.
Ví dụ: cô Lan làm danh sách này lần đầu thì thấy bảng giá sửa đồ phải kéo ngang và ảnh tiệm vẫn là ảnh trước khi sơn lại cửa. Cô tự đổi bảng thành danh sách, chụp ảnh mới, mất nửa buổi chiều.
Câu hỏi thường gặp
Làm sao biết web của tiệm có chậm không?
Tắt wifi, dùng mạng di động, mở trang ở chế độ ẩn danh trên một máy mượn, đếm từ lúc bấm tới lúc thấy rõ tên tiệm và nút gọi. Nếu bạn thấy sốt ruột khi chờ, khách đứng ngoài đường cũng sẽ sốt ruột.
Trình duyệt báo web tiệm không an toàn có nghĩa là bị hack không?
Thường không. Phần lớn là do trang chưa bật mã hoá kết nối hoặc chứng chỉ mã hoá đã hết hạn. Tuy vậy nên xử lý sớm vì khách thấy cảnh báo là quay đi. Nếu cùng lúc thấy nội dung lạ, quảng cáo lạ, báo người làm hộ kiểm ngay.
Web hiển thị đẹp trên máy tính nhưng vỡ trên điện thoại thì sửa thế nào?
Mở chế độ xem trên điện thoại trong công cụ dựng web và chỉnh riêng cho điện thoại: đổi bảng thành danh sách, chụp lại ảnh ngang, giảm cỡ chữ tiêu đề. Nếu web dựng riêng không có chế độ này, nhờ người làm hộ sửa kèm ảnh chụp màn hình lỗi.
Ảnh trên web nên nặng bao nhiêu là vừa?
Không cần nhớ con số. Cách dễ nhất là thu nhỏ ảnh trước khi tải lên bằng chức năng đổi kích thước của điện thoại, chỉ giữ vài ảnh thật cần, rồi kiểm tốc độ trên mạng di động. Trang hiện nhanh là đạt.
Bao lâu nên tự kiểm web một lần?
Mỗi tháng một lần là đủ cho tiệm nhỏ, và thêm một lần ngay sau mỗi lần sửa trang, đổi giờ, đổi số, thay ảnh. Lỗi trên web hiếm khi tự báo cho chủ tiệm biết, thường khách thấy trước.
Có cần công cụ đo tốc độ chuyên dụng không?
Với tiệm nhỏ thì không bắt buộc. Kiểm bằng điện thoại thật trên mạng di động đã cho thấy điều khách gặp. Nếu muốn số liệu chi tiết để gửi người làm hộ, họ thường biết dùng công cụ đo, bạn chỉ cần mô tả điều mình thấy.